American Saangmangte Thupha puak tu khamtung hong pai zia

II Ka Nuntak Sung Kaki Khealna
Biakna sang ah kaki kheal lai in, keima pumpi sia kei aa hi nawnngawl a, Topa Pathian le a Tapa Jesu Christ ii neisa hizo a, ka nuntakna le ka ngamtatna te theampo Ama vangletna taw hong lampui tu ci in ka ki aap lai in ka thinsung ah Thupha puak Saangmang “Mission” ci bebek aw hong nging hi. Ka pu ka pa te kuama Adan pan kipan keima hun dong Pathian thuhil sya ahizong Mission saang naseam ahizong kuama ka om ngei bua uh hi. Ahizong, Pathian a um mama suapui unu khat ka nei hi. Khat vei suang manpha a neite sung a kihel kham taw kivawt puantung bel thei a hoi mama khat hong lak a, ka dei mama hi. “Hi kham kizepna sia bang law tu, ci nong he le?” ci in hong dong hi “U awng, hong he bong” ci in ka zo kik hi Tasia ciang ka mittang sung tangtan in hong en a, “Nau awng, doai bia te sung ah naseam a thuhil in apai te atu in Mission Board te mun pia tu khi hi,” hong ci hi. Tasia ciang ka mittang suum sak lilu in ka thin sung ah” a man nei ngawl a bo sak thathong taw kibang,” ci in ka ngaisun hi. Kei zong ka pau nawn bua hi. Ama sia kei sang haam zaw mama ahiciang, a ngaisutna te ka sit ngam bua hi. Kei sang in haam zaw mama ka ci ahihang in ka nop zong hong zui tawntung khat ahi ciang in kuama dang theampo sang in ka it zaw hi. Tua kham kizepna sia ka thin sung ah om tawntung a, ka-U in bang hun khawng ciang piak a sawm katawmmaw ci veu ka ngaisun hi. Hi ka-U nu sia a thi dong in kei hong khoi ka vantung lalang hi ci in ka ngaisun hi. Ama zong kum 85 a phaak ciang thi pheang hi.

Patang kheltat nuam khat ka hi ciang, keima atu bek ngaisun in kheltat tu sia dik ka sa mama hi. Ahizong, ka thinsung a aw no khat a nging thei sia in , ” tabang hilete Mission vai bangbang hi tu zia?” ci veu in hong tho a, uuk bangin ka ngamta thei bua hi. A khak bel ciang University of Chicago ii baak no khat ahi saang khat ah ka tum thei natu in panpuina ka nga hi. Tua saang sia Morgan Park, Illinois ah om hi. Tuak saang ah kum 2 ka kaa zawk ciang Southern Baptist Theological Seminary, Louisville Kentucky. Tuak pan Zato saang sinna Kentucky Universiy Medical Deparment, Louisville Kentucky ah kaa ka hi ciang M D (Doctor of Medicine) degree hong pia hi. Tua zawk ciang Boston pan hong sam a, American Baptist Foreign Missionary Society te in amate missionary saangmang khat tu in hong teal hi. Tasia 1900 phalbi saan laitak hi, a saang zong ki khaak zi hi.

Boston, Mass khuapi ah kikhopna biakinnpi Tremont Temple ah Mission Board te kikhawm hi. Inn khaan azai mama khat sung ah mihing ka mu ngei teng sung pan a zaataak huai bel ulian tamma to limlum hi. Pasal teteng ii mai ah ka din tu sia ka lau vadil mama hi. Ahizong, ka mawna hong sittu hong kikhawm hi ngawl a, amate puak tu saangmang naseam tu khat in kilawm ziam, kilawm ngawl ziam, ci in ka meal hong en tu hong pai uh ahi sia he kahi ciang, ka launa sia a thai kik pai hi. A kua in amate mun ah kei min na puak hi tu ziam ci ka he bua hi Ka heak thu in, mihing a zaatak huai bel hi teng sia, Kawlngam mualtung mi a mawmaw bel te teenna, ngal ai tu lutang veu a vaai te ngam ah a manlang in Zato syavuan kisam hi, ci in a kingetna sia vai in hong sam ci ka he hi. Tua huna a ngen saangmangpa in, “hi ih lo sung ka sep pui thei tu zato maang nong puak bua uh le, ih sep sa theampo zong a luithathong suak siat tu hi” ci thiikkhau lai thuk kik natu ahi hi.

Missionary Board saangmang seamtu a tealte kei hong teal zia uh sia a zeena a puathamthual bang in hong enzok hi ngawl a, nasia tatak ma in thu hong dong a, Topa Pathian deina khat bek bulphu uh ahiciang, kei hong aanaa (maikik) ngawl het in hong sit uh hi. “Pathian sawlna bang in a nungta naam, Pathian thukhaamte paltan ngawl in a pha in a zui tawntung naam, Lai Thiangtho sung a om bang in Topa Jesu ii ngupkhiat le tatkhiatsa ahi naam, ci tel nuam uh ahi bangma in thu tam tatak ma hong dong in hong kalsutt tiuteu uh hi. Hong veal tu uh aman uh ciang, saangmang aseamlai a ngamkhing in a om Rev. A.E. Carson ii a thaak uh thiikkhau lai sia ka khut sung ah hong pia vakhial uh hi. Kei zong tua a lai sia en in ka sim pai hi. Tua zawk ciang ka zona pan, Mission Board te ii haksa na sak bel uh khuazing ngam ahinale ka Zato pilna sin sia hong man phot tong ii, tua zawk ciang Post Graduate Work ci in cinate bawl in tawmvei sung nasep ka deiza in ka sep zawk ciang ka na pai tu hi,” ka cii zawk ciang, nasia tak in thu hong nget sak uh a, Topa pathian khut sung ah hong aap uh hi. Tua zawk ciang kei zong ka pilna sin sia man nuam in Kentucky ngamkhen sung a om Louisville khua ka saang ka na zuan kik hi.

Tu in ahile bang deina taw hi nasep sia seam tu khi ziam? ci in telthiang mama zo ka hiciang, June 1, 1901 kum saang pan ka pusua peuma ciangi in New York khuapi sung a om zato lian teng le clinic a kici zato inn no te sung ah cina bawl in na ka seam hi.

Kum 1901 Zato pilna saang pan man in a pusuak tu ka Tanpuite (classmates) in buailakna ah lungdamkona le vaithakna kam te a son tu in a President in hong teal uh ahiman in ka na angtang tuam mama hi. Amate zong zato maang ulian minthang vive suak tek a, tam ma in sim leitung thintoi tuteng zong nusia in vantung ah a thaman uh tek nuamtak in a sang tu in hong paisan zo hi. Amate in mihing tamma cidam natu huu tek zo a, lungkim takin inn zuan uh hi. United States of America ngampi sung ah a om zato pilna sinna saang (Kentucky University Medical School) sia, ngam buppi sung zato saang te sung pan in kum 3 bek sin in ong piak sia sim thamman ngawl hi, kum 4 a sin zawk uh ciang ong pia pheang tawng ci in pilsinna hun a laamto masabel zato saangte khat a suak hi. Sya zong a thiambelte nei hi. (NB. ih tel tu khat: America ngam ah University College, School cite sia atom in “school” veu kici siat hi.)  (—–>page 4)

One thought on “American Saangmangte Thupha puak tu khamtung hong pai zia

  1. pu thuam hang tapidaw sua kum , a ni a tha a he khat na nong he suak na taw hong za sak leu te maw.

    Lundam,
    KT William Dal
    USA ( 9209807304)

Leave a Reply