၁၈၉၂-၁၈၉၄ ကာလအတွင်း ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ကို တော်လှန်ခဲ့သော ဇိုမျိုးနွယ်စုများ၏ သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်များ၊ မြို့အုပ်ထွန်းဝင်း လုပ်ကြံခံရမှု (Myook Suam) နှင့် စီးယင်း (Sizang) စော်ဘွားများ၏ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အခန်းကဏ္ဍကို အသေးစိတ် လေ့လာနိုင်ပါသည်။
ရှေးဦးသမိုင်းနှင့် ဒဏ္ဍာရီများ Dbpedia website တွင်စီးယင်းလူမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးများသည် ချင်းပြည်နယ်ရှိ Ciimnuai ဒေသမှ ဆင်းသက် လာသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။ (https://dbpedia.org/page/Sizang_people). လူဦးရေ တိုးပွားလာပြီး မြေဆီဩဇာရှိသော နေရာသစ်များ ရှာဖွေရာမှ စီးယင်းချိုင့်ဝှမ်းအပါအဝင် ဒေသအသီးသီးသို့ ပြန့်နှံ့အခြေချခဲ့ကြသည်။ Joshua Project တွင် ရှေးဟောင်း ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုအရ ကောင်းကင်မှ ပြုတ်ကျသော ဘူးသီးတစ်လုံးမှ ပထမဆုံးလူသား စုံတွဲ ထွက်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အခြားဒဏ္ဍာရီတစ်ခုတွင် ဘာသာစကားများနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ကွဲပြားသွားရသည့် အကြောင်းရင်းအဖြစ် မျှော်စင်ကြီးတစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့ဖူးကြောင်း ဖော်ပြထားသည် ။ https://m.joshuaproject.net/people_groups/14959/BM). ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ် (၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း) ၁၈၈၉-၉၀ – ဗြိတိသျှတို့နှင့် စီးယင်းလူမျိုးတို့အကြား Siallum တိုက်ပွဲ…
In 1889, 27 Siyin Chin warriors made a final stand at Fort Siallum against the British Empire. Discover the story of the Chin-Lushai Expedition, Chief Pu Con Bik’s defiance, and a sacrifice that became a symbol of Chin pride and resistance. Explore this forgotten chapter of colonial history.
ဗြိတိသျှတပ်များ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Sir George S. White ဦးဆောင်ပြီး စီးယင်းချိုင့်ဝှမ်းသို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် ကျွန်တော့်ဖခင်တွင် အံသွား နှစ်ချောင်း ရှိပါသည်။ ကျွန်တော့်အဖိုး လူမျိုးစုခေါင်းဆောင် (Chief) Thuk Kham ကျွန်တော့် အဖွားနှင့် သူတို့၏သားငယ်ဖြစ်သူ ကျွန်တော့်အဖေတို့သည် ကလေးမြို့မှစတင်၍ ဗြိတိသျှတပ်များ၏ ထိုးစစ်ဆင်မှုကို မခုခံနိုင်သဖြင့် Vang Te ရွာ သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စီးယင်းချိုင့်ဝှမ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သောကြောင့် ကျွန်တော့်ဖခင်က သူ့ကိုယ်သူ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ သူ့တွင် ညီမအများအပြားရှိသော်လည်း အဖိုး လူမျိုးစုခေါင်းဆောင် (Chief) Thuk Kham က သူသည်…
Kawl ngam ngaalkap sung a seam ngei Sizang mi officer teng.
PI KHAM CIANG (70/20) Innkuan thu: Khuasak khua, Nge Ngu khang, That Lang suanh, Kun Tong tuu Khan Vum bawng pan Pu Zong Tuang le Vang Lok khang, Thuklai suanh, Suum Niang tuu, Suum Seal bawng pan Pi Ngiak Mang (127/20) te ii sung pan 1879 kum in Khuasak khua ah piang hi. Ama ii…
Kamphenkik : E. Pau Za Kam Tu hun ciang in ei bek hi ngawl in, Kawlngam buppi sung zong ah, Mangkam in a ki at laite sim theam napi a tel ngawl het sia a dim a haa in om kakoai ih hi ciang, lam khat pan in en leang, ki tonkim vaniau a, lungkim…
By Vum Khat Pau Banghangin Sizangte in Tedim, Hakha le Falam te sangin lai nei masa zaw ziam? A hang son tu hi leang a tuatuam zongh om tha tu hi nave, ahi thei bel tu sia Mangkaangte in Khamtung Zo ngam hong sim lai in Sizang ngam hong theng masa a, Sizangte thinbot in…
Thu a kison ciang khat vevei sia a hi tatak ngawl bul zongh hi tu ma kisa tha thei hi. Zolai ih nei theina taw kisai in zongh Zo ngam om Zo minam atheampo ii lai sia J . H. Cope ii vawt ci in kison a, a hi bang tatak lai sungah ih sim…