Sizang Diaspora le Diaspora Sizang

quarter sungah Sizang kam in a ki paupui tu uh maizum in nei ta uh a, a lawmnu Kawlkam manlang theibel in kisin tawmsak hi. Ta hong nei uh ciangin a tate kungah Kawlkam bek taw hong paupui ta uh hi. A nu in a tate kampau kisinsakna le ama Kawlkam pau kisinna kawmin Kawlkam bek taw a tate paupui se hi. Tu bangin Diaspora Sizang mite hong Kawlsua uh a, Kawlsuak zongh om uh hi. Zo-ngam ah khuancia zinei ngawl te in Kawl ngaknu khat po teenpui in Kawl a suak zongh a khomkhat ma ki-om hi. [Diaspora Sizang ngalkap sungah officer a bu a mang tam ma in Kawl zi, Kawl ta nei uh hi. Tua a Kawl tate sia bangma hunin Sizang kampau hong suak kik zo nawn ngawl ta uh a, a mangthang ahi hi.]

Sizang mite sia ih pianpui thinsung ah ngal le sa ma teang top lai ahikom, ngalkap tum tu ma ih uuk masak bel ahi hi. Tu in Kawlngam ngalkap sungah Zomite min le za hong kipiak nawn ngawl tak ciang bek in, ngalkap tum kheal thei pheang ih hi hi. Tua kawm pan zong officer sua nopman a, ngalkap tum nuam ki-om kiukiau lai veve hi.

V. Sizang Diaspora Niina: Pilna Sinna le Kumpi Nasepna
Sizang mite khamtung Zongam pan tangval theampo ngalkap bebek in ih lenkeak, diaspora keak zawkciang a niina Sizang Diaspora in pilna sinna ahi hi. Sizang khangnote in high school man zawkciang pilna sin in College le University sangpi te ah ih pai hi. [Ni dang hunin numeite middle school 7th std ong pole, Nurses’ Training College le Teachers’ Training College te ah kikaa thei hi. Ne Win BSPP hun tak ciangin mualtung mite ii hamphatna teng bo dek ta hi. Tangvalte high school man ciang DSA kaa a, ngalkap bu officer suak zongh tam ma om in, University graduate zawkciang OTS kaa a, bu suak zongh ih om veve lai hi.

VI. Sizang Diaspora Thumna: Ngamdang Paina le Refugee Ngambelna
1990s-2000s hun sungin ngalkap kumpi thak hong kaa zawk sumvawt, paaivawtna pha nawn ngawl ahikom, ngamdang ah sum thalaw hun hong theng leleau hi. Tu laitak 2000s nung sang le 2010s kipat hun sia Diaspora Sizang mite ngambeal refugee fashion hun ci thei ahi hi. Ngamdang taina sia fashion khat hong suak zo ta ahikom, ngambeal tu a tai zo teng sia ki eang mama in, mi hamphate ih ci hi. Ngam thumna thengte bang Pathian thupha, tatak hi ih ci hi. Ahi takpi tu ziam? Refugee ci ciang mi cimawte, ngaltaite cinopna hi a, ei a tai zo teng sia a ci thei zaw hiat teng, inn le lo zuak tu a nei teng, u le nau sum thangui hat zaw hiat teng, sum leitoai a mu zo teng, etc., ih hi hi. A cimaw tatak teng sia ih ngam ah kinusia hizaw kik bilbel hi. Amate teng vei refugee tu in UNHCR te kung ah nget sak leang a phazaw tam maw? Ngam thumna theng khat ih om ciangin UNHCR te thuthiamna le a ngam thumna kumpi [e.g., US kumpi] hesuakna taw kitheng ci in ih taangko bul hi. A tatak in ci leang kuama thuthiamna le hesuakna hi tuan peuma ngawl a, UN thu om sa khat tungtawn in, Kawl kumpi ngitlo paulap in refugee thuthun taw kisi teng in asylum nga thei ih hi lel hi. Kawlngam kumpi policy hong kilaih le bangma thuthiamna/ hesuakna cite om nawn ngawl tu a, a ngei ngawl in Sizang Diaspora hun khat hong bo thei tu ahi hi.

VII. Diaspora Sizang le Pawlpi/ Kipawlna
US le leitung mun tuatuam ah diaspora paunak khat om hi. Sen mi [Chinese] te Ii le nga om le ansai ‘restaurant’ kipan paih ci hi. Korean mite Ii le nga kituntua le pawlpi ‘church’ khat kipan lian uh ci hi. Sizangmi Ii le nga ih kisik ciang bang ih kipan lian ziam? Tu ni in a mumun ah Diaspora Sizang Pawlpi kipan kakoai ci kimu ahikom minam mangthang natu pan hong keam tu thu khat ahi hi. Diaspora Sizang pawlpi le community in Sizang Christian min taw ih identity hong kipsak tuam tu hi. Ei Sizang mite thaneamna lianbel khat sia pilna thiamna sin dathamna ahi hi. Ngual ngam theng zo kazu in-

Kampau le lai phatak sin nuam ngawl;
Nasepna ah sum thalaw tu bek, nitha tung tu le thasum tamzaw tu bek ngaisun in nasep thiam tu ngaisun ngawl;
Biakna kikhopna te ah thinsung takpi taw kihel zo ngawl,
Pathian in missionary khat in hong puak hi ci thu ngaisutna nei zo ngawl lai;
Ngam khangtona ih thet ciang ei zongh a khangto khat in kituat paih sia kinasia sak, kilian sak, kipilsak, kihausak, etc.;
Eima ii ngeina phate kepcing sawm nawn ngawl sia ngual ii ngeina pha ngawl teng zui paih;
A tawpna/a patna zu ne paih; etc., etc.

Sizang ngeina identity lui khat sia zu kamnam kinken tu ahi hi. Sizang mite sia zu du mama te ci in Mikaang British ngamkeakte le American sangmangte in hong ciamtee hi. Tua hu in sangmangte Sizang ngam hong thet ciangin zu nasia neak lei hong sa ahikom Christian sungah zu neak tu hong kham hi. Sizang Christianity ii identity sia ‘zu ne ngawl’ ahi hi. Zu ne mi/inn le Zu ne ngawl mi/inn taw Christian le Christian ngawl ih kikhen hi. Tuni in zu ne le a ne ngawl taw Christian hi le hi ngawl ih kikhen thei lai na tu ziam? Sizang le Zomibup ii ih lelbel khat sia zu ahi hi. Tu in zongh leitung mun tuatuam ah ih theng siasua a, zu neak nuamsa vive dan zongh kitam tuak veve hi.

Korea Christian te in zu ne ngawl uh hi [a ne vakhian thei khat le nii sim ngawl po]. Amate zongh eima bangma in mualtung mi hi uh a, khuasik ahikom zu zongh du mama hi. Tua ban ah a ngeina ngiat ah Sizang mite bangma in zu taw thuson pawl ahi uh hi. American sangmangte ei kung hong thet hun phial pawl ma in Korea na theng uh a, Korea te zu du lei a mu uh ciangin eima bangma zuneak na kham uh hi. Korean Christianity ii identity zongh zu neak ngawlna ma ahi hi. Tuni in Diaspora Sizang sungah zu ne mi ih om liang bua na ziam?

VIII. Korean Diaspora le Diaspora Korean Pawlpi Etkakna
Ei mai ah a na diaspora zo a, minam identity vai taw a na buai masate sungah Korean te zongh kihel uh a, ih ettee thei tu thu pawlkhat om zo hi Tu maa kum 60 lai 1950s hun Korea ngal sung le ngal zawk ah anneak tuidawn le nuntakna haksa lei sa ahiuhkom, tu hun ei Sizang mite NEXT PAGE
—>