(b) Siyin Christian Community (SCC)
SCC taw ki sai sia ih minam sung ah a maizum pui vaheei zongh om hi nave, Peng Lam Professor te muna ah pha hi ci hi. Leitung ah “Hi thei” ci khat om a, “Hi thei ngawl” ci khat zongh om hi. A nii ma in mihing te ngaisutna tung le a khensatna tung ah ki nga hi ci in mu hi. Siyin culturization le Global culturization sia ki bang ngawl hi. Ahihang amate nii sia ton khawm hi ci hi. Ahizong a ki ngawm khop tu sia suak thei ngawl hi. Tua ahikom, hite nii sia thaltang bang in a kaapin leang khawm tu a, khat le khat ki sutha ngawl tu hi. Amate nii sia a pai na sang (direction) ki bang hi. 1955 kum Indonisia ngam Bandaung khuapi ah Asia le Africa te nuam takin teen khop thei natu vaihawmna ki khoppi khat kinei hi. 2005 kum in kum sawm nga hong cing to a, a thubulphu sia “Ih ki banna te ah ki pawl khopna” တူညီတာကိုရွာႀကံ၊ မတူညီတာကိုဖယ္က်န္ (A ki bang teng zong, a ki bang ngawl teng nusia) ci hi. Asia le Africa ih ci sia ih sam kil dan k ibang ngawl, ih biakna zongh ki bang ngawl, ih cii ih sa zongh ki bang ngawl, ih ngeina zongh ki bang ngawl hi. Hikale ahi bang teng taw ma zong ki pawl thei hi. Tua hi a, ei SCC khawngte a pian mawkna om ngawl hi ci in Peng Lam University Professor te in mu hi.

Ih ngeina, ih minam, ih lai laam saang tu ih ci ciang, minam dang te ngeina, lai cite puavawk mang tu cina hi paih saam ngawl leleau hi. Kawl ngam sung ah om ih hi ciang Kawl ngeina zongh ih telpui kul a, leitung ah leitung ngeina te zongh ih tel kul hi. Leitung ah minam tam mama a, tua a tam mama minam te in zongh amate lai, ngeina cite laamsaang nuam tek hi lel hi. Tua ahikom ei ii SCC sia thuno hi tuan ngawl hi. Ahizong Peng Lam Professor te muna ah “Hoi bel hi” ci hi paih tuan ngawl hi. South Africa ah minam k idoidanna hong pian theina thu sia ngeina le minam lapsaang nop leilamhna pan hong ki pan hi ci hi. Minam le ngeina lapsaangna ah thu neina “Authority” le sum le paai kop in a seam zote in a thaneamte
nengniam thei hi ci in mu hi.

(c) Spiritual Age hun theng tu
Leitung sia ahun ahun in hong pai to a, tu hun sia Technology Age (Pilna hun) ci sia ih heak teksa hi. Tua le hi pilna hun sia hong bo le bang hun (Age) taw ki laih tu ziam ci sia Peng Lam Professor te ii lungman thithim khat hi. Amate muna ah hi Technology hun hong bo le Spiritual hun taw ki zom tu hi ci hi. Hi bang a pian thei natu dan sia tuhun leitung ngam tatuam te ah leitung a hal tham zo tu nuclear bomb nei zo hi ci hi. Tua nuclear te sia mihingte khut sung a om hi lel a, a maw suk tung ေဖာက္ျပန္ (phauk pyan) khat po om le zong a puak tham sak thei ziau hi lei hi. Tabang hizen thong le leitung buppi ah tha khat thu in Nuclear Nargis om tu hi. Tua nuclear nargis hong om le bang tan vei hai tu ziam cile one Femo second (1E 15s) (10-15) bekma hai tu hi ci hi. One Femo second khat ih ci sia, samzang khat khuavak ii a kan tan hun hi bek hi. Mitphet sawm ciang second khat in kisim hi. Hi nuclear Nargis om hangin leitung mite kuama lungzuang khuangai in kap ngawl tu hi. Banghangziam cile kuama nungta nawn ngawl tu hi ci hi. Mihing nungta om nawn ngawl a, ih thaa bekma om tu a, ih thaa le Pathian kithawl tu a, tasia hun sia Spiritual Age hong hi tu hi.

Tua le tua nuclear Nargis sia bang hun ciang hong om tu ci sia lungman huai leleau hi. Ama uuk hun po hi thei vahai hi. A hun tu ki he khol ngawl hi. Ei mihing te ci thada, thanhkhik ngangawn zongh in he ngawl hi ci hi. Nuclear keampa ii a mamai pangbek hun (zan a mut lan mamai in pang beang) papo hi thei lei hi. Ei ii ki ngin khol thei zongh om ngawl hi. Ih ki ngin thei bel natu sia Jesu Christ ngumpa le honpa in saang a, a piangthak sa, ih om tu bek ma hi ci ei.

A hi tu bang dektak poma le hi ei!

Heaktu; 2011, SCC  Magazine sung pan a ki la hi.